على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2514

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

فتافت ( fat fet ) ا . ع . رازها . يق : بينهم فتافت : در ميان ايشان رازهائى است كه نه شنيده مىشود و نه مفهوم مىگردد . فتاق ( fet q ) ا . ع . خمير مايهء قوى كه خمير را زود رساند . و قرن آفتاب . و خود آفتاب و خورشيد . و بن پوست سپيد خرمابن . و چوب خوشهء خرما . و خوشهء خشك و كج شدهء خرما . و شكافتگى ابراز شعاع آفتاب . و داروهاى چند آميخته بهم . و نام كوهى . و ذو فتاق : نام جائى . فتاك ( fat k ) ص . پ . خاص و مخصوص . و سخت و شديد . و گياه حنا . فتاك ( fott k ) ع . ج . فاتك . فتال ( fat l ) ا . پ . پيچيدگى . و از هم گسستگى و پراكندگى و پريشانى و پاشيدگى و انتشار . و بركندگى . و درخت نونشانده . فتال ( fet l ) ا . ع . پريدگى . و شكستگى و از هم گسستگى . فتال ( fattal ) ا . ع . ريسمان تاب . و بلبل و هزار دستان . فتاليدن ( fat lidan ) و ( fet lidan ) ف م . پ . ريختن . و دريدن و شكافتن . و پريشان نمودن و پراكنده كردن . و كندن . و بركندن . و از هم جدا كردن . و گسستن . فتان ( fet n ) ا . ع . غلاف از پوست كه بر زين كشند . فتان ( fot n ) ص . پ . افتان و ساقط . فتان ( fatt n ) ا . ع . دزد . و ديو . و و شيطان . و زرگر . و مفتش . و آزماينده . الحديث : المؤمن اخو المومن يتعاونان على الفتان ( يروى بالفتح و الضم ) . فتان ( fat n ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - اغواكننده و برغلاننده . و بدذات و بدنيت و بدانديش و شرير و مفسد و فتنه‌انگيز و فتنه جو . و افسونگر و جادوگر . و شيطان . و دزد . فتان ( fott n ) ع . ج . فاتن . فتانان ( fatt n ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه : دو فرشتهء نكير و منكر . و پول طلا و نقره . فتانيدن ( fot nidan ) ف م . پ . ساقط كنانيدن و افتادن فرمودن . فتاوى ( fat v ) ع . ج . فتوى . فتاوى ( fet vi ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - احكام شريعتى و فتواها و احكام صادرهء از مفتى و قاضى . فتائل ( fat 'el ) ع . ج . فتيلة . فتة ( fetat ) ا . ع . سبو . ج : فتون . فتة ( fattat ) و ( fottat ) ا . ع . پشكل خشك ريزه و يا سوخته ريزه‌اى كه در زير چقماق نهند تا آتش بوى در گيرد . و يك لخت از خرما . فتح ( fath ) ا . ع . آب روان از چشمه و جز آن . و نخست از باران بهار . و فرمان ميان دو خصم . و بار درخت نبع كه مانند درخت بنه است . و جاى قرار گرفتن بن تير ناتراشيده . و فيروزى . و گشايش كفرستان . فتح ( fath ) م . ع . فتح الباب يفتحه ( بفتح تائهما ) فتحا : گشاد در را . و كذلك : فتح القفل . و فتح الغم : رفع كرد اندوه را و مسرت آورد . و فتخ الفقر : زايل كرد فقر را به دادن مال . و فتح الصدر : گشاده كرد سينه را بكشف علوم . و كذا : فتح القلب . و فتح الشيئ : شادمان كرد آن چيز را . و فتح القنوة : منفجر كرد قنات را و شكافت آن را تا آب جارى شده كشت را آبيارى كند . و فتح السلطان البلاد : غالب شد آن پادشاه بر شهرها و گرفت آنها را قهرا . و فتح الله على نبيه فتحا و فتاحة : يارى كرد خدا پيغمبر خود را . و فتح الحاكم بين الناس فتحا و فتاحة و فتاحة : حكم كرد آن حاكم ميان مردم و داورى نمود . و فتح الاسم فتحا : فتحه داد اسم را . و فتحت الناقة فتحا : گشاده سوراخ پستان گرديد آن ماده شتر . و كذا : فتحت الناقة ( مجهولا ) . فتح ( fath ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ظفر و نصرت و فيروزى و دستبرد و غلبه و چيرگى . و گرفتن شهرى بقهر و بغلبه . و گشايش و گشودگى . و نام حركتى از حروف كه زبر نيز گويند . و فتح باب و يا فتح الباب : باران . و آغاز موسم باران برسات . و گشادگى كارها . و مقابله دو سياره با هم . و فتح باب كردن : گشودن در . و آغاز در كار نمودن . و فتح كلام دادن : شروع در تكلم كردن . فتح ( fotah ) ع . ج . فتحة . فتح ( fotoh ) ا . ع . در فراخ گشاده . و شيشهء فراخ سر . و شيشهء بىسربند و بىغلاف . فتحات ( fatah t ) ع . ج . فتحة . فتح پيچ ( fath - pic ) ا . پ . نوعى از پيچيدن عمامه . فتحة ( fathat ) ا . ع . زبر و فتحه . ج : فتحات . فتحة ( fothat ) ا . ع . شكافتگى . و فرجهء در چيزى . و نازش مردم به آنچه دارد از مال و علم و ادب و هنر و به آنها تطاول مىكند . ج : فتح ( fotah ) . فتحة ( fatahat ) ع . ج . فاتح . فتح‌مند ( fath - mand ) ص . پ . فيروز و مظفر و منصور . فتحنامه ( fath - n me ) ا . پ . نامه‌اى كه خبر از فتح و فيروزى مىدهد . فتح‌نشان ( fath - nec n ) ا . پ . علم و رايت . و هر نشانى كه نمونهء فتح و فيروزى باشد .